02.06.2020
 

 

Haaretz: -

 

να εκτενς αφιρωμα στο εβρακ παρελθν της Θεσσαλονκης, τον αφανισμ των Εβραων κατ το Ολοκατωμα, τις προσπθειες που γνονται σμερα απ τον δμαρχο της πλης Γιννη Μπουτρη και την ελληνικ πολιτεα για σεβασμ αυτο του παρελθντος, αλλ και τη να μορφ αντισημιτισμο που συναντον παραθτει στην αγγλφωνη κδοσ της η ισραηλιν εφημερδα «Haaretz».

Το ρθρο που υπογρφει ο Γιργος Χρηστδης, εναι απελευθερωμνο απ συναισθηματισμος και με αφορμ την ιστορα της διευθντριας του Εβρακο Μουσεου Θεσσαλονκης, της ρρικας Περαχι Ζεμορ,της οποας οι γονες γνωρστηκαν κι ερωτετηκαν σε να απ τα στρατπεδα-κολαστρια των Ναζ το 1944, τονζει τι περισστερο απ το 95% των Εβραων της Θεσσαλονκης -που πριν απ την κατοχ μετροσαν 55.000 με 60.000- αφανστηκε κατ το Ολοκατωμα, εν μλις 2 στους 1.000 επιζσαντες Εβραους επστρεψαν πσω στη Θεσσαλονκη.

Οσο για εκενους που επστρεψαν, τα πργματα μνο εκολα και δια με πριν απ τον πλεμο δεν ταν. Η Ζεμορ θυμται πως επρκειταο για μια πικρ επιστροφ με τους φλους και τους γετονες των γονιν να ρωτον: «"Γιατ γυρσατε"; Τα σπτια τους (των Εβραων) εχαν λεηλατηθε, λα τους τα υπρχοντα εχαν εξαφανιστε. (Οι δικο μου) αποφσισαν να μενουν μνο επειδ βρκαν κποιους επιζσαντες συγγενες».

Τρα πια η εβρακ κοιντητα αριθμε μλις και μετ βας 1.000 μλη, εν λειτουργον τρεις συναγωγς. Οπως αναφρεται στο ρθρο, «πολλο απ αυτος αισθνονται πως της φυσικς εξντωσης των Εβραων στο Ολοκατωμα ακολοθησε να λλο εδος αφανισμο: εκενο της σταδιακς επιβολς της σχεδν ολοκληρωτικς λθης γρω απ την ιστορα, την επιρρο, αλλ και τα επιτεγματα του εβρασμο στην πλη».

«Εναι χαρακτηριστικ πως ταξιδιωτικ οδηγο της πλης, ακμα και πρσφατοι που χουν δημοσιευτε το 2005, παρουσιζουν την ναρξη της ιστορας της Θεσσαλονκης με τον Βασιλι Φλιππο τον Δετερο της Μακεδονας και τον Μεγλο Αλξανδρο, συνεχζουν στη Βυζαντιν εποχ, μετ παραλεπουν σχεδν 400 χρνια και αναφρουν κατευθεαν την απελευθρωση της Θεσσαλονκης» αναφρει η Ζεμορ.

Θεσσαλονκη, μια εβρακ πλη

Στο ρθρο επισημανεται πως η Θεσσαλονκη απελευθερθηκε απ την οθωμανικ κυριαρχα και ενθηκε με την Ελλδα το 1913, «αλλ μνο ελχιστοι Θεσσαλονικες γνωρζουν σμερα πως ο ταν ο ελληνικς στρατς μπκε νικηφρος στην πλη το 1912, φτασε σε μια ουσιαστικ εβρακ πλη».

«Οι Εβραοι δεν ταν μνο μια κοιντητα, εχαν δημιουργσει μια πλη. Οι βαρκρηδες ταν Εβραοι, οι κλφτες ταν Εβραοι, οι πλοσιοι μποροι ταν Εβραοι, οι πρνες ταν Εβραες. Το Λαδνο (σ.σ. η ισπανοεβρακ διλεκτος που ομιλεται απ Σεφαραδτες, τους Εβραους που εκδιχθηκαν απ την Ισπανα το 1492) ομιλοταν παντο» αναφρει ο 35χρονος φαρμακοποις Ιωσφ Βνα, του οποου η οικογνεια φτασε στη Θεσσαλονκη απ την Ισπανα πειτα απ την εκδωξη του 1492.

Ενδεικτικ του μεγθους του πληθυσμο των Εβραων στη Θεσσαλονκη, εναι τι στις αρχς του 20ου αινα, οι Εβραοι ταν περπου 80.000, ταν δηλαδ η κυραρχη πληθυσμιακ πλειοψηφα της πλης που μετροσε συνολικ 157.000 κατοκους. Ττε, λειτουργοσαν στην πλη 40 συναγωγς και 50 εβρακ παρεκκλσια, εν τα μισ κτρια, εμπορικ και οικιστικ, ταν εβρακς ιδιοκτησας.

Μλιστα, εκενη ταν η περοδος που ο David Ben-Gurion και Yitzhak Ben-Zvi επισκφθηκαν τη Θεσσαλονκη (1911), για να μελετσουν πς θα μποροσε να λειτουργσει να μοντλο ενς μελλοντικο κρτους του Ισραλ.

Η επιρρο των Εβραων ταν ττοια, που μχρι το 1923, οπτε και θεσπστηκε ο νμος απ το ελληνικ κρτος με τον οποο καθιερθηκε η αργα της Κυριακς, που λα τα καταστματα, εβρακ και μη, κλειναν το Σββατο και και λες τις εβρακς γιορτς.

Ο αφανισμς των Εβραων της Θεσσαλονκης

Στο ρθρο της Haaretz, επισημανεται και η στση των Ελλνων απναντι στους Εβραους, αλλ και ο ρλος τους, ο οποος δεν ταν απαρατητα εχθρικς, στον αφανισμ τους, καθς «μετ την νωση με την Ελλδα, ταν αρκετ τα γεγοντα που συνβαλαν» σε αυτ. Για παρδειγμα, η φωτι του 1917, που κατστρεψε το κντρο της πλης, εκε δηλαδ που ζοσαν οι περισστεροι Εβραοι, γεγονς που ανγκασε πολλος απ αυτος να μεταναστεσουν. Αλλο καθοριστικ γεγονς πριν απ τη γερμανικ κατοχ εναι και οι περπου 100.000 πρσφυγες που φτασαν το 1923 απ τη Μικρ Ασα, μετ την καταστροφ της Σμρνης και τη Συνθκη της Λωζνης με την ανταλλαγ των πληθυσμν. Ττε ταν, οι Εβραοι γιναν πειτα απ πρα πολλ χρνια πληθυσμιακ μειοντητα της Θεσσαλονκης.

Επσης, στο ρθρο που τιτλοφορεται «Η Θεσσαλονκη προσπαθε να αναβισει το εβρακ παρελθν της, αλλ συναντ μα να μορφ αντισημιτισμο», αναφρεται και πως πειτα απ μα δεκαετα συνεχος συρρκνωσης του εβρακο στοιχεου της πλης, οι Εβραοι της Θεσσαλονκης χασαν το δικαωμα ψφου στις εθνικς εκλογς, εν τους δθηκε η δυναττητα να εκλγουν μνο δο Εβραους στο κοινοβολιο για τους οποους ψφιζαν σε ξεχωριστ κλπη. Ωστσο, το 1931 το λεγμενο Πογκρμ του Κμπελ, που ξεκνησε απ εθνικιστς-μλη της Εθνικς Παμφοιτητικς Ενωσης (ΕΠΕ) Θεσσαλονκης ανγκασε πολλος Εβραους να αναζητσουν στγη σε Γαλλα και Παλαιστνη. Το Ολοκατωμα ταν το τελειωτικ χτπημα για το εβρακ στοιχεο της πλης.

Μετ τον πλεμο, το εβρακ παρελθν κρφτηκε κτω απ το χαλ

Μετ το τλος του ΒΠαγκοσμου Πολμου, το εβρακ παρελθν της Θεσσαλονκης, παρμενε για χρνια κρυμμνο, σαν να ταν «μια παρκκλιση που (πρεπε να) παραβλπεται» αναφρει στο ρθρο του ο Χρηστδης. Ακμα και σμερα, υπρχουν λγα και μετρημνα στα δχτυλα του ενς χεριο μρη στη Θεσσαλονκη που να θυμζουν στο 1 εκατ. των κατοκων της τι σε αυτ την πλη ζοσαν κποτε κυρως Εβραοι.

Το να εναι το Μνημεο του Ολοκαυτματος. Αρχικ εχε τοποθετηθε στο πρκο μεταξ των οδν Κ. Καραμανλ και Αλ. Παπαναστασου, απναντι απ την εσοδο του Ιπποκρτειου, επειδ πριν απ τον πλεμο η περιοχ κατοικονταν σχεδν αποκλειστικ απ Εβραους. Μεταφρθηκε στην πλατεα Ελευθερας ταν στην προηγομενη ρχισαν εργασες για την κατασκευ υπγειου πρκινγκ. Η πλατεα Ελευθερας επιλχθηκε επειδ ταν ο τπος που συγκεντρνονταν οι Εβραοι πριν σταλον στα στρατπεδα συγκντρωσης.

Η γνωστη φωτογραφα στο Μνημεο του Βερολνου απ τη Θεσσαλονκη

Το πρτο γκρουπ εχε συγκεντρωθε στις 15 Μαρτου του 1943. Ενας δισημος φωτογρφος εχε φωτογραφσει αυτ την πρτη συγκντρωση θηριωδας. Η φωτογραφα του εκτθεται μνιμα στο Μνημεο του Ολοκαυτματος στο Βερολνο, ωστσο πως αναφρει η δημοσιογρφος Σοφα Χριστοφορδου, «οι Ιπωνες που χουν δει αυτ τη φωτογραφα στο Βερολνο, εναι πολ πιθαντατα περισστεροι απ τους Θεσσαλονικες».

Ενα λλο μνημεο μνμης εναι η Πλατεα των Εβραων Μαρτρων η οποα αφιερθηκε απ τον Δμο Θεσσαλονκης στη μνμη των θυμτων του Ολοκαυτματος το 1986, και απ ττε χει υποστε αμτρητους βανδαλισμος. Τσους που πως αναφρεται στο ρθρο, η Εβρακ Κοιντητα της Θεσσαλονκης που κρατ στοκ με πινακδες με την επιγραφ της πλατεας, στε να αντικαθστανται μα τη εμφανσει βανδαλισμν.

Το τελευταα εκ των μνημεων εναι αυτ στο Αριστοτλειο Πανεπιστμιο Θεσσαλονκης, τα αποκαλυπτρια του οποου γιναν λγες ημρες πριν. Πρκειται για το μνημεο των Θεσσαλονικων Ελλνων Εβραων Μαρτρων και Ηρων του Ολοκαυτματος, που κοσμε πλον το φουαγι της Αθουσας Τελετν του ΑΠΘ.

Το Νμπελ Λογοτεχνας του Μοντιαν «ξπνησε» στους Ελληνες φιλοεβρακ αισθματα

Στο ρθρο επισημανεται τι η σιωπ γρω απ τους Εβραους της Θεσσαλονκης «σπασε» ταν ο Γαλλοεβραος Πατρκ Μοντιαν τιμθηκε με το Νμπελ Λογοτεχνας και τα μεγαλτερα ειδησεογραφικ μσα σπευσαν να μεταδσουν πως «νας δικς μας κρδισε το Νμπελ». Αιτα οι πργονοι του πατρα του λογοτχνη, Αλεν, οι οποοι ταν Σεφαραδτες που εχαν ζσει για δεκαετες στη Θεσσαλονκη.

Στο ρθρο γνεται ακμη αναφορ και στη Στο Μοντινο, αλλ και πως δο απ τα οικματα της οικογνειας που πλον χουν μετατραπε σε μουσεα. Αναφορ γνεται και στην γαλλοεβρακ οικογνεια Ντασ που διαπρπει στη γαλλικ βιομηχανα και μντια, στην οικογνεια του παππο του πρην προδρου της Γαλλας Νικολ Σαρκοζ, αλλ και στην οικογνεια Καρσο που χει ιδρσει τον κολοσσ τροφμων Danone.

Ωστσο, σμφωνα με το ρθρο, για πολλος Ελληνες, οι επιτυχες των προαναφερομνων «δεν πρπει να εναι αιτα για γιορτ, αλλ μια ευκαιρα για την πλη να προβληματιστον σχετικ με την ταραγμνη ιστορα του εβρακο πληθυσμο της και τον αντισημιτισμ της ευρτερης ελληνικς κοινωνας».

Σμφωνα με μα ρευνα που δημοσιεθηκε τον Μιο του 2014, η Ελλδα εναι η πιο αντισημιτικ χρα στην Ευρπη, με το 69% του πληθυσμο της να ενστερνζεται αντισιμητικς απψεις.

Σε αυτ αποδδει και ο αρθρογρφος τον λγο που το Εβρακ Μουσεο της Θεσσαλονκης εναι μια σπνια περπτωση πολιτιστικο θεσμο στην Ελλδα που διαθτει αστυνομικ φυλκιο ξω απ τις εγκαταστσεις του. Το μουσεο φρει μια αστυνομικ παρουσα, αντστοιχη με εκενη της πρεσβεας, καθς «θεωρεται πιθανς στχος αντι-ισραηλινν και αντι-εβρακν διαδηλωτν».

Ο Μπουτρης και η να εποχ

Τλος, στο ρθρο επισημανεται ο ρλος του Δημρχου Θεσσαλονκης Γιννη Μπουτρη στην αναβωση του εβρακο παρελθντος της πλης, ο οποος εναι «ο πρτος δμαρχος της Θεσσαλονκης που κνει εκτς απ συμβολικ και ουσιαστικ βματα» σε αυτ την κατεθυνση.

Για τον Μπουτρη αναφρει η εφημερδα, η διαγραφ του εβρακο παρελθντος δεν αποτελε προσβολ μνο για την εβρακ κοιντητα, αλλ για την πλη την δια. Στο ρθρο αναφρεται πως ο Γιννης Μπουτρης συνηγορε στο να δοθε πσω η ελληνικ υπηκοτητα σε εκενους τους Εβραους που επζησαν του Ολοκαυτματος και τρπηκαν σε φυγ τη δεκαετα του 1950.

Στη συνχεια, γνεται αναφορ στη σειρ πρωτοβουλιν του με αποκορφωμα σε συμβολισμ εκενη να φορσει το Αστρο του Δαυδ στην ορκωμοσα του Δημοτικο Συμβουλου τον περασμνο Αγουστο, μπροστ σε δημοτικ σμβουλο της Χρυσς Αυγς.

Η Ζεμορ αναφρεται στον Μπουτρη με θαυμασμ, λγοντας: «Με κανε να αισθανθ πως εχα ξαν θση στην πλη. Του χω απεριριστη αγπη», εν η δια τονζει πως μσα στο 2013, χουν αυξηθε οι επισκψεις σχολεων στο Εβρακ Μουσεο, παρ την αντσταση κποιων γονων, αλλ και εκπαιδευτικν.

Πηγ: iefimerida.gr

http://www.thestival.gr/society/item/214091-haaretz-i-thessaloniki-psaxnei-to-ebraiko-parelthon-tis-o-rolos-tou-mpoytari-kai-oi-sygxronoi-antisimites-foto